Crkva Svetog Proroka Ilije nalazi se u selu Luke, na Trebeviću, 1.500 metara od novog magistralnog puta Pale – Tvrdimići – Lukavica. Pripada paljanskoj parohiji.
Crkva je podignuta 1943. godine, a porušena 1955. godine. Na inicijativu Svetislava Lučića i sveštenika Miomira Zekića, uz veliku pomoć tadašnjeg mitropolita dabrobosanskog Nikolaja Mrđe, nakon Odbrambeno-otadžbinbskog rata započeta je obnova.
Blagoslovom mitropolita Nikolaja, na mjestu gdje je bila crkva, 1993. godine počela je izgradnja crkve brvnara po projektu Predraga Peđe Ristića, arhitekte iz Beograda. Crkva je završena 1996. godine.
Tri godine kasnije u porti crkve je sagrađena parohijska sala. Saborni dan je u prvu nedjelju po Ilindanu.
Zaslugom današnjeg mitropolita dabrobosanskog Hrizostoma, sanirane su pukotine na temeljima i urađen freskopis oltarskog ikonostasa.
Spomenik u porti crkve
U septembru 2023. godine osveštano je spomen-obilježje posvećeno svim Srbima trebevićkog kraja stradalim u 20. vijeku. Ovaj spomenik čuva uspomenu na žrtve iz ustaškog terora tokom Drugog svjetskog rata, kao i na stradale u novijim sukobima.
Nezapamćeni zločini zadesili su stanovnike trebevićkih sela, a samo u jednom danu, na Krstovdan 1942. godine ustaše su u Knjegincu ubile porodicu Dragaš, šestoro djece i oca, a zatim su na veliki pravoslavni praznik Bogojavljenje u selu Radonjići na svirep način usmrtile porodicu Ćosić. Masovna ubistva su nastavljena tokom cijelog rata, a ponovo, samo u jednom danu u kući Pandurevića u Pavlovcu, početkom 1945. godine, ubijeno je više od 30 ljudi među kojima su bila i djeca. U tom periodu ukupno je stradalo 112 civila.
Braneći srpski živalj trebevićkog kraja, svoj život su dali i pripadnici Trebevićkog odreda Jugoslovenske vojske u otadžbini kojom je komandovao Stjepan Lučić, kao i ustanici protiv okupatora i ustaškog terora i borci NOR-a.
Kraj rata značio je dolazak na vlast komunista, a 1953. godine crkva na Lukama je srušena, Stjepan Lučić i dio njegovih boraca ubijeni su u odmazdama.
U proteklom, Odbrambeno-otadžbinskom ratu 1992-1995. godine, sa područja Trebevića život je dalo 48 boraca Vojske Republike Srpske.
Uz blagoslov Njegovog visokopreosveštenstva mitropolita dabrobosanskog Hrizostoma, izgradnju Spomen-obilježja na Lukama omogućile su Gradska uprava Istočno Sarajevo, opštine Pale i Istočno Novo Sarajevo, u saradnji sa crkvenom opštinom paljanskom.
Izvor: ISTOK plus /istokplus.com/
